ebnfernas

Islam – wezwanie do dialogu

In Uncategorized on Luty 4, 2011 at 18:19

 

Niewiele rzeczy budzi tyle emocji i jednocześnie nie obrosło takimi emocjami jak kwestia dialogu chrześcijańsko islamskiego. Abstrahuję tu od polemiki z trzecią wielką religią monoteistyczną (judaizmem), która w Polsce funkcjonuje na marginesie, większość sporów rozgrywa się pomiędzy chrześcijanami a muzułmanami. Pomijając upolitycznioną awanturę o meczet, tematy Islamu podejmuje się prawie wyłącznie w kontekście globalnych konfliktów-tymczasem codzienność niesie dziesiątki rozmów i kontaktów na płaszczyźnie międzyludzkiej. Cierpią przy tym polscy konwertyci na Islam, którym przychodzi odkłamywać fakty i mity, jakie krążą w polskim społeczeństwie. W publicznym dyskursie podkreśla się raczej różnice i kwestie sporne pomiędzy siostrzanymi religiami, zapominając że pochodzą przecież ze wspólnego pnia. O ile o ekumenicznych aspektach katolicyzmu głośno słychać przy każdej okazji, o tyle inicjatywy dialogu i pokoju zawarte w Islamie media – z nielicznymi wyjątkami vide Tygodnik Powszechny – pomijają zakłopotanym milczeniem. O części z nich nie wiedzą nawet polscy muzułmanie, których przy lada okazji punktuje się za nietolerancję i szowinizm religijny. A przecież Islam, tak jak chrześcijaństwo, wychodzi od podstawowych aksjomatów religijnych – miłości, wzywając do budowania pokoju. Kluczem do obu religii jest też założenie jedności i jedyności Boga – oraz głęboko zbieżny kanon zasad etycznych i moralnych. Wszak chrześcijański dekalog z niewielkimi różnicami stylistycznymi powtarza się w surach Świętego Koranu. Rysuje się więc na horyzoncie szansa na zbudowanie na tej platformie dialogu i porozumienie niezależnie od istniejących między chrześcijaństwem a islamem różnic. Deklaracje o jedyności Boga przytacza Święty Koran: On — Bóg Jeden, Bóg Wiekuisty! Nie zrodził i nie został zrodzony! Nikt Jemu nie jest równy! (Al-Ichlas 112,1–2).

A co na ten temat mówi Biblia? Szema w Księdze Powtórzonego Prawa (6,4–5) stwierdza: Słuchaj, Izraelu, PAN jest naszym Bogiem — PANEM jedynym. Będziesz miłował PANA, Boga twojego, z całego swego serca, z całej duszy swojej, ze wszystkich swych sił Hm… Panem Jedynym… w chrześcijaństwie. Otóż tak, już pobieżna kwerenda wykazuje monoteistyczną naturę chrześcijaństwa, która płynie podskórnym prądem pod doktryną o trynitarnym moniźmie (sobór w Konstantynopolu 381 r.). Ale nie trzeba szukać tak daleko. Co oznacza słowo Islam? Poddanie się Bogu w dowód posłuszeństwa i miłości. A jak często zastanawiamy się nad słowami, które wypowiedzieliśmy przy przyjmowaniu Islamu? Refleksja nad ich sensem – w kontaktach i rozmowach z chrześcijanami – ukazuje wspólny mianownik obu religii: miłość Boga i bliżniego Wyjdźmy zatem od wyznania wiary – w Islamie składa się z dwóch świadectw wiary albo szahad: Nie ma boga poza Bogiem, Muhammad jest posiańcem Boga. Ich przyjęcie lub zanegowanie przesądza o przyjęciu lub odrzuceniu Islamu. O konieczności miłości Boga mówi Święty Koran: Wspominaj imię twego Pana i poświęć Mu się całkowicie! (Al-Muzammil 73,8).

Rozwijając powyższe stwierdzenie, prorok Muhammad (niech Bóg obdarzy go pokojem) dodaje: Najlepsze z tego, co powiedziałem — ja sam i prorocy, którzy przyszli przede mną — jest to: Nie ma boga oprócz Boga, On jest jedyny nie ma żadnego współtowarzysza, wysławia Boga to, co jest w niebiosach, i to, co jest na ziemi. Do Niego należy chwała! On nad każdą rzeczą jest wszechwładny! (Sunan At-Tirmizi, Kitab ad-da’awat, Bab ad-du’a fi jawm arafa, hadis nr 3934) Zastanówmy się bliżej nad treścią Szahad, warto zrobić sobie wycieczkę do podstaw wiary. Słowa On jedyny przypominają muzułmanom, że ich serca bez reszty należą do Boga, a miłość Boga i oddanie Jemu powinny być całkowite i bezwarunkowe: “On (Bóg) bowiem nie uczynił dwóch serc we wnętrzu człowieka (Al-Ahzab 33,4). Zakaz przydawania Bogu współtowarzysza przestrzega przed rozdrabnianiem tej miłości na inne byty, co nieuchronnie rozwadnia jej potencjał. Fragment ten przywołuje na myśl wzmianki o zazdrosnym Bogu (Pwt, 9) i zakaz służby dwóm Panom (Mt 6, 24). On nad każdą rzeczą jest wszechwładny! to z kolei przywołanie człowieka do szacunku i czci wobec absolutu i potęgi Stwórcy. A jednocześnie droga, przez którą Bóg objawia istnienie swojemu ludowi. Wszystko jest w ręku Boga, tak jak stanowi Święty Koran: Błogostawiony niech będzie Ten, w którego ręku jest królestwo — On jest nad każdą rzeczą wszechwładny! (Al-Mulk 67,1). W słowach: Do Niego należy chwała! kulminuje dotychczasowy przekaz: Człowiek wierzący winien jest Bogu wdzięczność za sam fakt istnienia. Wysławiamy Boga nie tylko za Jego wielkość i atrybuty Nieskończonej Dobroci i Wszechogarniającego Miłosierdzia ale również za Łaski, które nam okazuje. W dobroci i miłosierdziu pokładamy nadzieję zarówno w życiu doczesnym jak i w dniu sądu, kiedy staniemy twarzą w twarz z Jego sprawiedliwością i wybaczeniem. Od oddania czci i wysławiania zaczyna się Al-Fatiha – „najwspanialszy rozdział w Świętym Koranie”. Kończy się natomiast modlitwami o światło dokonywania dobrych wyborów i prowadzenie, aby drogą prostą dojść do zbawienia i miłości. Bóg mówi w Świętym Koranie: Zaprawdę, tym, którzy uwierzyli i którzy pełnili dobre dzieła — Miłosierny przygotuje miłość (Mariam 19,96).

Jak w chrześcijaństwie tak i w przytoczonych fragmentach Świętego Koranu przyznaje się człowiekowi trzy główne dary: umysł albo inteligencję, żeby pojął prawdę; wolną wolę, żeby dokonywał wyboru; oraz uczucia, żeby miłował dobro i piękno. Innymi słowy, dusza człowieka poznaje prawdy przez rozumienie, dobro przez pragnienie, a miłosć do Boga przez szlachetne uczucia i odczuwanie. Przykazanie miłosci Boga Pierwszym i Największym Przykazaniem W Nowym Testamencie, zapytany o największe przykazanie Jezus Chrystus, Mesjasz (niech Bóg obdarzy go pokojem), odpowiada: Gdy faryzeusze dowiedzieli się, że zamknął usta sadyceuszom, zebrali się razem, a jeden z nich, uczony w Prawie, zapytał Go, wysławiając Go na próbę: „Nauczycielu, które przykazanie w Prawie jest największe?”. On im odpowiedział: „Będziesz miłował PANA Boga swego całym swoim sercem, całą swoją duszą i całym swoim umysłem. To jest największe i pierwsze przykazanie. Drugie podobne jest do niego: Będziesz miłował swego blizniego jak siebie samego. Na tych dwóch przykazaniach opiera się całe Prawo i Prorocy” (Mt 22,34-40). Wątek przewija się w kilku innych miejscach Biblii, z tym że opis tej miłości oddaje się 3 terminami: kardia (serce), dianoia (umysł) i ischus (moc). Chodzi tu oczywiście o poziomy lub sposoby oddawanie Bogu czci. Proroctwo Muhammada (niech Bóg obdarzy go pokojem) potwierdza i nawiązuje do biblijnego pierwszego przykazania, a obie formuły pomimo różnych kontekstów w nieco odmiennych wersjach i formach, podkreślają pierwszeństwo całkowitej miłości i oddania Bogu. Islam nakazuje miłować bliźniego oraz okazywać mu miłosierdzie. Miłość do człowieka wpisuje się w nakaz wiary w Boga i miłości Boga. Jak powiedział Prorok Muhammad (niech Bóg obdarzy go pokojem): Żaden z was nie będzie miał wiary, dopóki nie będzie miłował swego brata tak, jak kocha samego siebie'” (Sahih Al-Buchari, Kitab al-Iman, hadis nr 13). I: Żaden z was nie będzie miał wiary, dopóki nie będzie miłował swego bliźniego tak, jak kocha samego siebie (Sahih Muslim, Kitab al-Iman, 67–1, hadis nr 45).

Dobroć względem ludzi musi łączyć się z wspaniałomyślnością oraz poświęceniem się. Bóg mówi w Świętym Koranie: Nie jest pobożnością, że zwracacie twarze ku wschodowi i ku zachodowi. Lecz prawdziwie pobożny jest: kto wierzy w Boga i w Dzień Ostatni; w anioły, w Księgę i w proroków; i ten, kto rozdaje majatek — mimo umiłowania go — bliskim krewnym, sierotom i biedakom, podróżnemu i żebrzącym, i na wykup niewolników; i ten, kto odprawia modlitwę; i ten, kto daje jałmużnę; i ci, którzy wypełniają swoje zobowiązania, kiedy się zobowiązali; i ci, którzy są cierpliwi w nieszczęściu i przeciwności, i w czasie niebezpieczeñstwa; oto ci, którzy są szczerzy w wierze. Oni są prawdziwie bogobojni! (Al-Bakara 2,177). I także: Nigdy nie osiągniecie prawdziwej pobożności, dopóki nie będziecie rozdawać z tego, co kochacie. Cokolwiek rozdacie, Bóg wie o tym doskonale! (Al-Imran 3,92). Bez ofiarowania bliźniemu tego, co sami kochamy, nie kochamy prawdziwie Boga ani bliźniego. W Świętym Koranie Bóg Najwyższy mówi muzułmanom, by wezwali chrześcijan (i żydów — ludzi Księgi): Powiedz: „O ludu Księgi! Dochodźcie do słowa jednakowego dla was i dla nas: abyśmy nie czcili nikogo innego, jak tylko Boga, abyśmy nie dodawali Jemu niczego za współtowarzyszy i aby jedni z nas nie brali sobie innych jako panów poza Bogiem”. A jeśli oni się odwrócą, to powiedzcie: „Bądźcie świadkami, że my jesteśmy całkowicie poddani!” (Al-Imran 3,64). Jako muzułmanie zapraszamy chrześcijan, aby pamiętali o słowach: PAN jest naszym Bogiem — PANEM jedynym. Nie jesteśmy nastawieni przeciw nim, ani Islam nie jest przeciwko nim — tak długo, póki nie wypowiadają wojny muzułmanom z powodu ich religii, nie prześladują ich i nie wyrzucają ich z ich domów (zgodnie z cytowanym wyżej wersetem Świętego Koranu —Al-Mumtahana 60,8). W końcu jako muzułmanie, w posłuszeństwie swiętemu Koranowi, zapraszamy chrześcijan, by przyszli wraz z nami do wspólnych podstaw obu naszych religii […] abyśmy nie czcili nikogo innego, jak tylko Boga, abyśmy nie dodawali Jemu niczego za współtowarzyszy i aby jedni z nas nie brali sobie innych jako panów poza Bogiem […] (Al Imran 3,64). Niech ta wspólna przestrzeń będzie podstawą przyszłego dialogu międzyreligijnego między nami, poniewaz naszą wspólną przestrzenią jest ta, na której opiera się całe Prawo i Prorocy (Mt 22,40). 

W artykule wykorzystano fragmenty Świętego Koranu w tłumaczeniu Bielawskiego, polskojęzyczne wersje hadisów, cytaty z Biblii Tysiąclecia, oraz deklarację “Common Word between Us and You” – “Jednakowe słowo dla nas i dla was” (Więź, styczeń 2008 r.) przedstawioną na stronie internetowej:http://www.acommonword.com Niniejszy artykuł jest podjętą w dobrej wierze próbą bezstronnego wprowadzenia w tematykę dialogu pomiędzy chrześcijanami a muzułmanami i może stanowić przyczynek do tego złożonego zagadnienia.

Saleh Czerniewski

Advertisements

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: